Linkovi

Genetički modifikovani, “humanizirani” i “pametniji” majmuni stvoreni u Kini


Monkeys cloned from a gene-edited macaque with circadian rhythm disorders are seen at the Chinese Academy of Sciences in Shanghai, China in this handout picture provided by the Institute of Neuroscience of the Chinese Academy of Sciences on January 24, 20

Kineski naučnici su uradili još jedan, po mnogima, bizaran eksperiment: u rezus-makaki majmune su ubacili ljudski gen koji je važan za kognitivne funkcije i koji nas razlikuje od drugih primata.

Studija je objavljena u National Science Reviews, časopisu fokusiranom na razvoj nauke i tehnologije u Kini, i to krajem marta. Naučnici sa Kineske akademije nauka i Kunming univerziteta za nauku i tehnologiju su dobili 11 transgenetičkih majmuna koji imaju kopije humanog MCPH1 gena. Od tih 11 majmuna, preživjelo je njih pet.

Spomenuti gen je veoma važan u razvoju mozga, a mutacije ovog gena su povezane sa teškim oštećenjima mozga, poput mikrocefalije. Do ekspresije ovog gena dolazi kod mozga fetusa, u njegovim određenim dijelovima, gdje se stvaraju stanice koje potom migriraju u područje koje će postati kora velikog mozga. Zapravo, to su stanice koje će kasnije postati stanice od kojih ovise sve više kognitivne funkcije, poput učenja i pamćenja. Smatra se da je MCPH1 nastao prije nekih 37 000 godina, što ga zapravo čini genom karakterističnim samo za ljude.

Pet majmuna koji su preživjeli je podvrgnuto testiranjima, koja su uključivala posmatranje magnetnom rezonancom (MRI) i testove pamćenja. Analiza MRI i dijelova tkiva ukazuje na promijenjeni uzorak diferencijacije nervnih stanica, a to kao rezultat ima produživanje perioda sazrijevanja neurona i mijelinizacije neuralnih vlakana transgenetičkih majmuna. Mijelinizacija je proces koji se dešava i nakon rođenja, a sastoji se u “oblaganju” nervnih vlakana jednim tipom masne supstance koju zovemo mijelin, pri čemu na nekim dijelovima nerva nastaju prekidi u ovoj “izolaciji” nerva. Električni signal, koji prenosi podražaj “preskače” sa jednog na drugo neizolirano mjesto te tako signal putuje mnogo brže.

Na osnovu ovoga, zaključeno je da transgenetički majmuni nisu imali veće mozgove od kontrolne grupe, ali su imali bolje rezultate na testovima, pogotovo na testovima kratkoročne memorije. Također, njihov mozak se razvijao duže nego kod majmuna iz kontrolne grupe, što je jedna od karakterisitka ljudskog mozga.

Međutim, nemoguće je ne posmatrati ove eksperimente “humanizacije” majmuna sa stanovišta bioetike. Rezus-makaki majmuni su dovoljno evolutivno udaljeni od nas, pa je ovaj eksperiment bio u “sivoj” zoni etike, ali su još 2010. naučnici upozorili na to da bi bilo neetički raditi eksperimente na nekim nama bližim vrstama, poput čimpanzi i bonoboa, u svrhu istraživanja toga “šta nas čini ljudima”. Mi i čimpanze dijelimo oko 98% DNK, dok sa gorilama imamo 96% zajedničke DNK.

Alterniranje DNK makakija fundamentalno mijenja način na koji ove životinje percipiraju svijet oko sebe, ali to ne znači da će im ovo “poboljšanje” donijeti išta dobro. Zapravo, naučnici širom svijeta su kritikovali ovu proceduru i upozoravaju kako životinjski modeli nisu dobri za proučavanje i razumijevanje složenih ljudskih kognitivnih funkcija.

Ovaj eksperiment je odobrio univerzitetski etički odbor, a jedan od razloga što je eksperiment dozvoljen je i to što će pružiti informacije potrebne za bolje razumijevanja određenih genetičkih poremećaja koji utječu promjene kognitivnih funkcija čovjeka.​

XS
SM
MD
LG