Linkovi

Žene i djevojčice u nauci: Kizzmekia Corbett i razvoj RNK vakcina


Kizzmekia Corbett

Međunarodni dan žena i djevojaka u nauci se obilježava 11. februara i prepoznaje ključnu ulogu koju žene i djevojke igraju u nauci i tehnologiji – STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) području. Dugo vremena uloga žena u nauci i tehnologiji je zanemarivana i žene su jednostavno marginalizirane do mjere da se zaboravljaju imena velikih žena u različitim granama nauke i ona nisu tako istaknuta kao imena muškaraca. 

Kada bismo slučajnog prolaznika pitali zna li neku naučnicu, najvjerovatniji odgovor bi vjerovatno bio samo Marie Curie. Mnogim ženama koje su uradile velike stvari u prethodnim decenijama imena tek sada izlaze na vidjelo, a velik je problem i naučnica koje dolaze iz manjinskih grupa, poput Afroamerikanki, žena azijskog porijekla ili naučnica iz manjih zemalja.

Potrebno je spomenuti Veru Rubin, kojoj kao ženi nije bilo dozvoljeno da studira fiziku na Princetonu, pa je morala studirati na jednom manjem univerzitetu, ali je dala nemjerljiv, krucijalni doprinos proučavanju rotacije galaksija – i nikada nije dobila Nobelovu nagradu. Ili spomenuti Chien-Shiung Wu, kinesko-američku fizičarku koja je učestvovala u Projektu Manhattan i srušila zakon simetrije raspada čestica.

Februar je ujedino i Mjesec afroameričke istorije te je to zgodna prilika objediniti ova dva događaja i odati priznanje naučnicama afroameričkog porijekla.

Jedna Afroamerikanka, imunologinja Kizzmekia Corbett, imala je ključnu ulogu u razvoju Modernine mRNA vakcine protiv COVID-19, koja danas spašava svijet od pandemije. Kizzmekia "Kizzy" Shanta Corbett rođena je 26. januara 1986. u mjestu Hurdle Mills, Sjeverna Karolina.

Još je kao djevojčica bila veoma velikih interesovanja i pokazivala je brojne talente, što su ohrabrivali i njeni nastavnici i majka. Najveći uspjesi u životu zapravo dolaze od djeteta koje je imalo podršku porodice i škole, koje je ohrabrivano da se bavi onim čime želi, a ne sputavano.

Corbett je 2008. diplomirala biologiju i sociologiju na Univerzitetu Maryland. Doktorirala je mikrobiologiju i imunologiju na čuvenom Univerzitetu Sjeverna Karolina u Chapel Hillu. Danas je uposlenica Nacionalnog instituta za alergije i infektivne bolesti (National Institute of Allergy and Infectious Diseases – NIAID).

Već na samom početku pandemije COVID-19, Corbett se usmjerila na pronalaženje vakcine koja bi ljude zaštitila. Znajući dosta toga o prethodnim oblicima respiratornih sindroma izazvanih koronavirusima te o samim virusima iz ove grupe, shvatila je da treba ciljati na Spike protein virusa SARS-CoV-2 kao osnovu za vakcine.

Njen tim iz NIAID se ubrzo potom udružio s malom biotehnološkom kompanijom Modena koja je razvijala RNK (mRNA) vakcine. Udruženi, uspjeli su dizajnirati vakcinu koja sadrži RNK sekvencu virusa SARS-coV2 koja je genetička instrukcija za sintezu Spike proteina.

Kada se ovaj protein stvori u našim ćelijama i izađe iz njih, on pokreće kaskadu imunoloških događaja koji vode stvaranju antitijela protiv ovog virusa i stvaranje specifičnih T-limfocita koji mogu uništiti SARS-CoV-2 virusne čestice. Svega 66 dana nakon sekvenciranja virusa, ova vakcina je ušla u Fazu 1 kliničkih ispitivanja na 45 sudionika. Nakon što se pokazala uspješnom, nastavljena su ispitivanja vakcine na većem broju dobrovoljaca.

Kizzmekia Corbett je učinila još jednu važnu stvar – kao pionir vakcinacije, borila se i za obnavljanje povjerenja u vakcine u afroameričkoj zajednici, koja je bila osjetljiva iz niza istorijskih razloga. Prema istraživanjima, svega oko 14% pripadnika ove zajednice u SAD je vjerovalo da su vakcine bezbjedne. Međutim, činjenica da je jedna Afroamerikanka učestvovala u stvaranju vakcine, mnoge je ohrabrila i smanjila nepovjerenje, kao i sami istupi Corbett koja je bila veoma angažovana na edukaciji Afroamerikanaca oko epidemioloških mjera i načina funkcionisanja Modernine/NIAID vakcine.

XS
SM
MD
LG