Linkovi

Iranska revolucionarna garda: Moćna grupa sa širokim regionalnim dometom


Na fotografiji koju je iranski predsjednički ured stavio na raspolaganje 2. februara 2024., prikazuje se iranski predsjednik Ebrahim Raisi u posjeti mornaričkoj bazi Korpusa islamske revolucionarne garde u Bandar Abbasu, Iran. (Kancelarija iranskog predsjednika preko AFP-a)
Na fotografiji koju je iranski predsjednički ured stavio na raspolaganje 2. februara 2024., prikazuje se iranski predsjednik Ebrahim Raisi u posjeti mornaričkoj bazi Korpusa islamske revolucionarne garde u Bandar Abbasu, Iran. (Kancelarija iranskog predsjednika preko AFP-a)

Sjedinjene Države su u petak pokrenule zračne napade u Iraku i Siriji protiv ciljeva povezanih s iranskim Korpusom garde islamske revolucije i milicijama koje oni podržavaju, u znak odmazde za napad za koji je okrivljena milicija koju podržava Iran i u kojem su ubijena tri američka vojnika.

Slijede neka pitanja i odgovori o IRGC-u, dominantnoj iranskoj vojnoj sili, s vlastitom vojskom, mornaricom, zračnim snagama i obavještajnim krilom:

Šta je IRGC?

Osnovan je ubrzo nakon Islamske revolucije 1979. kako bi zaštitio šiitski klerikalni vladajući sistem i pružio protutežu redovnim oružanim snagama.

Ona odgovara vrhovnom vođi ajatolahu Aliju Hamneiju. IRGC ima oko 125.000 vojnika sa vojskom, mornaricom i zračnim jedinicama. Također komanduje vjerskom milicijom Basij, dobrovoljačkom paravojnom snagom lojalnom klerikalnom establišmentu koja se često koristi za suzbijanje antivladinih protesta. Basijis je organizovao napade "ljudskog talasa" na iračke trupe tokom rata 1980-ih. U miru provode iranske islamske društvene kodove. Analitičari kažu da bi Basij volonteri mogli biti u milionima, sa milion aktivnih članova.

Snage Quds su špijunaža i paravojna snaga IRGC-a koja snažno utječe na njegove savezničke milicije širom Bliskog istoka, od Libana do Iraka i Jemena do Sirije. Njegovi članovi borili su se kao podrška predsjedniku Basharu al-Assadu u građanskom ratu u Siriji i podržavali su iračke snage sigurnosti u njihovoj borbi protiv militanata Islamske države posljednjih godina. Njenog vrhovnog komandanta, general-majora Kasema Sulejmanija, ubile su Sjedinjene Države u napadu dronom u Iraku 2020. Njegova smrt izazvala je strah od velikog sukoba. Ubistvo svih američkih lidera ne bi bilo dovoljno da se osveti atentat na Sulejmanija, rekao je kasnije visoki komandant Iranske garde.

IRGC, koju su Sjedinjene Države proglasile terorističkom grupom, godinama pokušava oblikovati Bliski istok u korist Teherana. Na primjer, osnovala je libanonski Hezbolah 1982. da bi izvezla iransku Islamsku revoluciju i borila se protiv izraelskih snaga koje su iste godine napale Liban. Hezbolah je sada glavna vojna sila koja je igra ulogu u regionalnim sukobima.

Koje su vojne sposobnosti IRGC-a?

IRGC nadgleda iranski program balističkih projektila, koji stručnjaci smatraju najvećim na Bliskom istoku. Garda je koristila projektile da pogodi sunitske muslimanske militante u Siriji i opozicione grupe iranskih Kurda u sjevernom Iraku.

Sjedinjene Države, evropske sile i Saudijska Arabija okrivile su Iran za napad raketama i dronovima 2019. godine koji je osakatio najveće svjetsko postrojenje za preradu nafte, u Saudijskoj Arabiji. Iran je negirao bilo kakvu umiješanost u napad.

Bivši američki predsjednik Donald Trump naveo je iranski raketni program kao jednu od tačaka koje nisu obrađene u nuklearnom sporazumu sa svjetskim silama iz 2015. i to je naveo kao razlog za povlačenje iz sporazuma 2018. godine.

Garda ima obiman konvencionalni borbeni hardver i sposobnosti, koje su prikazane u njihovom učešću u sukobima u Siriji i Iraku.

Kakva je pozicija IRGC-a u političkom sistemu Irana?

Bivši oficiri Revolucionarne garde zauzimaju ključne pozicije u iranskom establišmentu, od vlade do parlamenta. Većina kabineta predsjednika Ebrahima Raisija su bivši oficiri IRGC-a. Mandat IRGC-a da štiti revolucionarne vrijednosti potaknuo ga je da progovori kada je osjetio da je sistem ugrožen.

Šta je sa poslovnim interesima?

Nakon rata u Iraku 1980-ih, IRGC se uvelike uključio u rekonstrukciju Irana i proširio je svoje ekonomske interese na ogromnu mrežu poslovanja, u rasponu od naftnih i plinskih projekata do građevinarstva i telekomunikacija. Njeni poslovni interesi vrijede milijarde dolara.

XS
SM
MD
LG