Linkovi

Kineski predsjednik razgovarao sa Kisindžerom: Odnosi SAD i Kine na "prekretnici"


Predsjednik Kine Ši Đinping razgovara sa bivšim američkim državnim sekretarom Henrijem Kisindžerom u Pekingu, 20. jula 2023. (Foto: Sinhua)
Predsjednik Kine Ši Đinping razgovara sa bivšim američkim državnim sekretarom Henrijem Kisindžerom u Pekingu, 20. jula 2023. (Foto: Sinhua)

Kineski lider Ši Đinping rekao je bivšem američkom državnom sekretaru Henriju Kisindžeru da su odnosi dve zemlje "na prekretnici" i da obe strane treba da "donesu nove odluke" koje će dovesti do stabilnih veza i "zajedničkog uspjeha i prosperiteta.

Kisindžer, koji je u maju napunio 100 godina, uvažen je u Kini zato što je organizovao pokretanje odnosa između vladajuće Komunističke partije i Washingtona za vrijeme administracije predsjednika Ričarda Niksona tokom hladnog rata početkom 1970-ih.

Ši, koji je šef države, generalni sekretar Komunističke partije i komandant najveće vojske svijeta sastao se sa Kisindžerom u relativno neformalnom okruženju u rezidenciji u Pekingu, a susretu je takođe prisustvovao kineski istaknuti diplomata Vang Ji.

"Kina i Sjedinjene Države su još jednom na raskrsnici, pitajući se kuda poći, i dvije strane treba da donesu nove odluke", kazao je Ši, prema saopštenju koje je objavilo kinesko Ministarstvo spoljnih poslova.

"U budućnosti, Kina i SAD mogu da ostvare zajednički uspjeh i prosperitet", poručio je kineski lider.

Kisindžerova posjeta se podudara sa dolaskom glavnog izaslanika predsjednika Bidena za klimu, Džona Kerija, koji je treći visoki zvaničnik Bidenove administracije koji je proteklih nedelja posjetio Kinu, poslije državnog sekretara Antony Blinkena i sekretarke za finansije Dženet Jelen. Cilj užurbanih diplomatskih aktivnosti je da se ponovo uspostavi dijalog koji je Peking prekinuo, pretežno zbog američke podrške Tajvanu, ostrvu sa samostalnom upravom i demokratskim uređenjem na koje Kina polaže pravo i smatra svojom teritorijom.

Osvrćući se na Kisindžerovu ulogu u pokretanju kinesko-američkih odnosa dok je bio savjetnik za nacionalnu bezbjednost u Niksonovoj administraciji, Vang je izjavio da je on odigrao "nezamjenjivu ulogu u pojačavanju međusobnog razumijevanja dvije zemlje."

TV program o posjeti bivšeg američkog državnog sekretara Henrija Kisindžera Pekingu emituje se na džinovskom ekranu ispred jednog tržnog centra u Pekingu, 20. jula 2023. (Foto: AFP/Greg Baker)
TV program o posjeti bivšeg američkog državnog sekretara Henrija Kisindžera Pekingu emituje se na džinovskom ekranu ispred jednog tržnog centra u Pekingu, 20. jula 2023. (Foto: AFP/Greg Baker)

"Američka politika prema Kini zahteva diplomatsku mudrost kakvu je ima Kisindžer, i političku hrabrost kakvu je imao Nikson", rekao je Vang, prema saopštenju Ministarstva spoljnih poslova. Kisindžer je takođe služio kao državni sekretar u Niksonovoj administraciji.

Ministarstvo navodi da su dvije strane takođe razgovarale o ratu u Ukrajini, u kome se Kina uglavnom svrstala na stranu Moskve, kao i vještačkoj inteligenciji i drugim ekonomskim pitanjima. Vang je rekao Kisindžeru da je "nemoguće" transformisati, opkoliti ili obuzdati Kinu, što prema ocjeni kineskih lidera SAD pokušavaju da urade u sporovima oko trgovine, tehnologije, Tajvana i kineskog statusa u domenu ljudskih prava.

U utorak, Kisindžer je razgovarao sa ministrom odbrane Li Šengfuom, kome je zabranjeno da posjeti SAD zbog prodaje oružja Rusiji.

Kinesko ministarstvo odbrane prenijelo je izjavu Lija koji je hvalio ulogu koju je Kisindžer odigrao u otvaranju kinesko-američkih odnosa početkom 1970-ih, ali je rekao da su bilateralni odnosi na niskoj tački "zbog nekih ljudi sa američke strane koji nisu spremni da se nađu sa Kinom na pola puta".

Američki lideri odgovaraju da nemaju takve namjere, i da samo traže iskren dijalog i poštenu konkurenciju.

Kina je prošlog avgusta prekinula mnoge kontakte sa Bidenovom administracijom, uključujući i oko klimatskih pitanja, kako bi iskazala gnjev zbog posjete tadašnje predsjedavajuće Predstavničkog doma Nensi Pelosi Tajvanu. Kina polaže pravo na ostrvo i ističe da će ga dovesti pod svoju kontrolu i silom ako bude potrebno, što prijeti da uvuče SAD u veliki konflikt u regionu koji je ključan za globalnu ekonomiju.

Kontakti su polako obnovljeni i Kina nastavlja da odbija da pokrene dijalog između Narodne oslobodilačke armije, vojnog ogranka partije, i američkog Sekretarijata za odbranu. I prije posjete Pelosi, SAD kažu da je Kina od 2021. odbila, ili da nije odgovorila na više od deset zahtjeva Pentagona za održavanje dijaloga na visokom nivou.

Kina još nije uzvratila talas američkih diplomatskih posjeta, i ima svoj spisak ustupaka koje traži od Vašingtona. Američki zvaničnici, među kojima je i Džon Keri, kažu da neće ponuditi Pekingu takve ustupke.

Kisindžer se nije sastao sa šefom kineske diplomatije Ćin Gangom, koji više od tri nedelje nije viđen u javnosti. Uprkos spekulacijama o političkim rivalstvima i privatnim aferama, ministarstvo nije pružilo informacije o njegovom statusu, u skladu sa standardnim pristupom Komunističke partije o kadrovskim pitanjima u veoma netransparentnom političkom sistemu u kome su rad medija i sloboda govora značajno ograničeni.

XS
SM
MD
LG