Izvještaj: Prihod od krijumčarenja migranata na Balkanu bar 50 miliona dolara godišnje

Naslovnica izvještaja Globalne inicijative protiv transnacionalnog organizovanog kriminala (Foto: globalinitiative.net)

Što se tiče Bosne i Hercegovine krijumčarenje migranata i narkotika dolazi preko istočnih granice sa Republikom Srbijom i Crnom Gorom.

Tržište krijumčarenja migranata na Zapadnom Balkanu vrijedno je najmanje 50 miliona eura na godišnjem nivou, utvrđeno je u novoobjavljenom izvještaju Globalne inicijative protiv transnacionalnog organizovanog kriminala – međunarodne mreže angažovane u borbi protiv sticanja nezakonite ekonomske dobiti i kriminala.

Uprkos tome što je ta suma znatno niža od novčanih iznosa stečenih u jeku humanitarne krize tokom 2015, pokazatelj je da i dalje postoji veliko tržište za šverc migranata u regionu, bez obzira na pokušaje da se zatvori ‘Balkanska ruta’, precizirano je u izvještaju Globalne inicijative.

To je, kako ukazuje ta nevladina organizacija, utvrđeno analizom kretanja ljudi, droge i novca u izvještaju „Aktuelne cijene: Analiza tokova ljudi, droge i novca na Zapadnom Balkanu”.

Time se dolazi do detaljnih informacija o cijenama i rutama za krijumčarenje migranata i droge u regionu. Korištenjem mapa i analiza identifikuju se ključne ulazne i izlazne tačke za krijumčarenje migranata kroz šest zemalja Zapadnog Balkana, kao i lokacije koje djeluju kao čvorišta za trgovinu drogom ili drogama. Čini se da pandemija COVID 19 nije značajno poremetila nedozvoljeni tok”, saopštila je Globalna inicijativa protiv transnacionalnog organizovanog kriminala.

Srbija

Srbija je u izvještaju Globalne inicijative označena kao važno odredište za azilante i migrante, jer se graniči sa četiri zemlje EU - Hrvatskom, Mađarskom, Rumunijom i Bugarskom.

Deo odlomka izveštaja o Srbiji posvećen kretanju azilanata i migranta

Prema podacima Visokog komesarijata Ujedinjenih nacija za izbeglice (UNHCR) tokom 2019. godine u Srbiju je ušlo 30.216 migranata - gotovo dvostruko više nego 2018. Ministar unutrašnjih poslova Srbije ukazao je da je u 2020. godini više od 8.500 migranata zaustavljeno pri pokušaju ilegalnog prelaska srpske granice”, navedeno je u dokumentu.

Primjećeno je i da većina tražilaca azila i migranata koji pokušavaju da uđu u Srbiju dolaze sa područja Sjeverne Makedonije - prelazeći granicu u blizini gradova Preševo i Trgovište na jugu Srbije.

Porodice se obično upućuju prema prihvatnim centrima u Vranju, Preševu i Bujanovcu, dok samci često nastavljaju putovanje ka Beogradu. Takođe postoje slučajevi ulaska migranata u Srbiju sa Kosova, posebno sjevernog Kosova, i iz Crne Gore preko opština Tutin, Đerekare i Pljevlja. Takođe, migranti iz Srbije u Bugarsku prelaze u blizini gradova Bosilegrad, Surdulica, Dimitrovgrad i Zaječar”, ukazano je u izvještaju.

Po ulasku u Srbiju, precizirano je dalje u izvještaju koji se odnosi na tu zemlju, migranti se krijumčare u tri moguća smjera - sjeverno prema granici sa Mađarskom, zapadno prema Bosni i Hercegovini (preko rijeka Save ili Drine ili sjeverozapadno do Hrvatske - naročito preko gradova Šid ili Sombor.

Iako je Mađarska nekada bila preferirana destinacija, pooštravanje granične bezbjednosti od 2016. otežava ulazak u tu zemlju. Ipak, pojedini migranti kreću na sjever preko Subotice prema graničnom prelazu Horgoš ili pokušavaju da pređu rijeku Dunav da bi stigli do Mađarske. Ima i slučajeva da se upućuju na istok ka Rumuniji preko opštine Novi Kneževac (posebno oko sela Majdan i Rabe), a zatim odatle pokušavaju da pređu u Mađarsku”, ukazano je u dokumentu.

Prema novijim informacijama, kako je navedeno, jedan od tokova kretanja je iz Srbije prema Rumuniji sa područja grada Kikinde. Takođe, ukazano je da je policija Srbije otkrila nekoliko tunela (dubokih od 3–7 metara i dugačkih do 30 metara) ispod žičane ograde duž srpsko-mađarske granice u blizina gradova Segedin, Ašothalom i Kelebije.

Ti tuneli se smatraju relativno rizičnim zbog vjerovatnoće da migranti koji prelaze budu uhvaćeni ili pak zbog opasnosti od njihovog urušavanja. U zavisnosti od bezbjednosti tunela i vjerovatnoće uspjeha, cijene krijumčarenja se kreću od 500 do 5.000 eura”, zaključeno je u dijelu izvještaja koji se odnosi na Srbiju.

Crna Gora

U odjeljku o Crnoj Gori ukazamo je da se ta zemlja na migrantskoj Balkanskoj ruti nalazi od 2018 - i navode podaci prema kojima se broj registrovanih migranata povećao sa 807 registrovanih tokom 2017. do 7.593 u 2019.

Međutim, podaci iz decembra 2020. ukazuju na novo smanjenje i registrovanih 2.832 - čemu je mogući uzrok pandemija COVID19. Žarišna mjesta su granične zone sa Albanijom u blizini prelaza Hani i Hotit/Bozaj, blizu Podgorice i pogranične zone oko Pljevalja, gdje migranti napuštaju Crnu Goru i ulaze u Bosnu i Hercegovinu”, navedeno je u izvještaju.

Deo odlomka izveštaja o Crnoj Gori posvećen kretanju azilanata i migranta

Takođe, kako je ukazano, prijavljeni su i slučajevi migranata koji u Crnu Goru pristižu iz Srbije. Pojedini se opredjeljuju da neko vrijeme ostanu u prihvatnim centrima u Spužu ili Bozaju kod Podgorice, dok se drugi upućuju prema Nikšiću i Pljevljima na putu za Bosnu i Hercegovinu.

Iz Nikšića migranti nastavljaju prema graničnom prelazu Šćepan polje kod Foče ili graničnim prelazima Bileća i Trebinje. Oobično koriste planinske puteve za ulazak u Bosnu i Hercegovinu, a zatim prelaze rijeku Drinu oko Foče. Još jedna od opcija je putovanje redovnim autobuskim prevozom od Podgorice do Pljevalja. Zatim taksijem odlaze do graničnog prelaza Metaljka kod Čajniča i pokušavaju da uđu u Bosnu stazom koja vodi preko planina”, zaključuje se u dijelu izveštaja o Crnoj Gori, uz napomenu da su u nekoliko slučajeva migranti napustili Crnu Goru preko Herceg Novog i Prevlake putujući do Dubrovnika u Hrvatskoj - državi članici Evropske unije.

Krijumčarenje droge i pranje novca

Kada je riječ o trgovini drogama - predstavljene su rute krijumčarenja kao i cijene narkotika tokom prelaska sa jedne na drugu teritoriju zemalja Zapadnog Balkana. Prikazane su i veleprodajne i maloprodajne cijene u ključnim područjima ili pak tržištima narkotika, ukazano je u saopštenju Globalne inicijative, uz preciziranje nekih od glavnih trendova.

  • Povećan uzgoj kanabisa, pogotovo u zatvorenom prostoru, u Bosni i Hercegovini, Sjevernoj Makedoniji i Srbijiu
  • Značajan protok kanabisa iz zemalja Zapadnog Balkana u Bugarsku
  • Priliv kokaina iz nekoliko država, uključujući Hrvatsku, Grčku, kao i crnomorskih luka u Bugarskoj i Rumuniji
  • Povećanje proizvodnje i upotrebe sintetičkih droga

Glavne rute krijumčarenja droge na Zapadnom Balkanu prema izveštaju Globalne inicijative protiv transnacionalnog organizovanog kriminala

Brojna žarišta pomenuta u izvještaju, koja se uglavnom nalaze u pograničnim regionima, poprište su više kriminalnih radnji: krijmčarenja migranata, trgovinu drogom i pranje novca, ukazuje Globalna inicijativa.

Te lokacije su dobro poznate, međutim, veoma su rijetke zapljene droge, osim kanabisa, ili pak hapšenja vodećih kriminalaca. To sugeriše da postoji zaštita koja omogućava i stiče zaradu od statusa kvo”, precizirano je u saopštenju.

Tokovi kretanja ljudi, droge i novca kroz Zapadni Balkan nisu prave linije - oni se kreću često na malim udaljenostima i različitim putevima u zavisnosti od prepreka i prilika. Trgovce ljudima, krijumčare i pranje novca privlače manje rizične ulazne tačke pri državnim granicama u preduzećima i bankarskim sistemima. Većina transakcija u podzemlju ne bi bila moguća bez saradnika u gornjem svijetu”, podvukao je Volter Kemp - jedan od autora izvještaja Globalne inicijative protiv transnacionalnog organizovanog kriminala.

Takođe, u dokumentu se razmatraju područja u kojima se pere novac, precizirano je da je takvi slučajevi ređi u kompanijama koja u poslovanju koriste gotovinu, poput restorana, pekara, barova i klubova.

Shema pranja nezakonito stečenog novca prema izveštaju Globalne inicijative protiv transnacionalnog organizovanog kriminala

Veće sume slivaju se u sektor građevine i tržište nekretnina, kockanje i turizam. Dok se na taj način pere nezakonita novčana dobit u region - kriminalne grupe sa Zapadnog Balkana zarađuju veliki novac, posebno od trgovine drogom, van tog područja”, navedeno je u saopštenju.

Prljavi novac koji se zarađuje i pere u regionu održava sistem kriminala i korupcije“, istakla je Kristina Amerhauzer - jedna od autorki izvještaja Globalne inicijative protiv transnacionalnog organizovanog kriminala.

Uprkos tome što su pružili detalje o cijenama i rutama za krijumčarenje migranata i narkotika, kao i nedozvoljenim finansijskim tokovima, autori naglašavaju da nedostaju dodatne informacije, posebno zvaničnih izvora.

Upadljivo je koliko vlasti malo znaju ili su nespremne da podijele podatke o cijenama droga, čistoći narkotika, zapljenama i navikama potrošnje, kao i pranju novca. Potrebno nam je više dokaza, ne samo na nacionalnom nivou, već u žarišnim tačkama, i na regionalnom nivou”, podvukao je u saopštenju jedan od autora izvještaja Ruđero Skaturo.

Cena grama marihuane u nekoliko gradova zemalja Zapadnog Balkana prema izveštaju Globalne inicijative protiv transnacionalnog organizovanog kriminala

Globalna inicijativa protiv transnacionalnog organizovanog kriminala je nevladina organizacija sa sjedištem u Ženevi - koja u saradnji sa civilnim sektorom nastoji da prikupi dokaze i pruži potrebnu stručnost kako bi se odgovorilo na razne vrste počinjenih krivičnih djela i zločina.