Linkovi

Novi zakon Vatikana kriminalizuje slučajeve seksualnog zlostavljanja


Papa Franjo

Papa Franjo je promijenio crkveni zakon kako bi se eksplicitno kriminalizovali slučajevi seksualnog zlostavljanja koje počine sveštenici koji zloupotrebljavaju svoj položaj.

Zakon Vatikana sada predviđa da i svjetovna lica koja obavljaju funkcije unutar crkve mogu da budu kažnjena zbog sličnih seksualnih zločina.

Nove odredbe, koje su objavljene u utorak poslije studije koja je trajala 14 godina, dio su izmijenjenog odjeljka krivičnog zakona Vatikanovog Zakonika kanonskog prava, internog pravnog sistema Katoličke crkve, koja ima 1,3 milijarde vjernika.

Najznačajnije promjene su sadržane u dva člana zakonika, 1395 i 1398, i treba da riješe najveće nedostatke u načinu na koji je crkva pristupala slučajevima seksualnog zlostavljanja. Zakon priznaje da i odrasle osobe mogu biti žrtva sveštenika koji zloupotrebljavaju svoj autoritet, kao i da svjetovna lica u službi crkve, kao što su direktori u školama ili računovođe u parohijama, mogu da budu kažnjene zbog seksualnog zlostavljanja maloljetnika, kao i odraslih vjernika.

Vatikan takođe kriminalizuje “pripremanje” maloljetnika i ranjivih odraslih osoba od strane sveštenika, kao što je primoravanje na gledanje pornografije. To je prvi put da crkveni zakon zvanično priznaje kao krivično djelo metodu koju koriste seksualni predatori da bi izgradili odnos sa svojim žrtvama a zatim ih seksualno eksploatisali.

Zakonom se takođe eliminiše veliki dio diskrecione prakse koja je godinama omogućavala biskupima i drugim visokim zvaničnicima crkve da ignorišu ili zataškavaju slučajeve zloupotreba, i jasno stavlja na znanje da će se smatrati odgovornim za prestupe i nemar ako ne istraže i sankcionišu na pravi način svešteničke prestupe.

Biskup može da bude smijenjen zbog “jasnog nemara” ili ukoliko ne prijavi seksualne zločine crkvenim vlastima, iako se crkvenim zakonom ne predviđa kazna ako se zločin ne prijavi policiji.

Od kada je Zakonik prvi put objavljen 1983. godine, pravnici i biskupi su se žalili da je potpuno neadekvatan kada je riječ o seksualnom zlostavljanju maloljetnika, pošto podrazumijeva veoma duga suđenja. Žrtve i njihovi advokati su, za to vrijeme, tvrdili da biskupi, kojima je u interesu da zataškaju zločine svojih sveštenika, imaju prevelika diskreciona ovlaštenja.

Papa Franjo je u skorije vrijeme usvojio nove zakone o kažnjavanju biskupa i drugih visokih crkvenih zvaničnika ako ne zaštite svoje vjernike. Novi krivični zakonik inkorporira te promjene ali ide i korak dalje, dok takođe ističe da optuženi sveštenici moraju da se smatraju nevinim dok se ne dokaže suprotno.

Prema novom zakonu, sveštenici koji stupe u seksualne odnose sa bilo kim – ne samo maloljetnicima ili osobama sa smanjenom sposobnošću rasuđivanja – mogu da se raščine ako koriste “silu, prijetnje ili zloupotrebljavaju ovlaštenja” da bi učestvovali u seksualnim aktivnostima.

Monsinjor Huan Injasio Arieta, sekretar pravne kancelarije Vatikana, kaže da se zakon odnosi na svakog člana crkve koga je seksualno zlostavljao neki sveštenik ako može da se dokaže da je sveštenik koristio silu ili zloupotrijebio svoj autoritet.

Ta provizija se nalazi u odjeljku kojim se detaljno navode prekršaji obaveze sveštenika da žive u celibatu. Drugi dio zakona odnosi se na svešteničke zločine protiv dostojanstva drugih osoba, uključujući seksualno zlostavljanje maloljetnika i ranjivih odraslih osoba.

Zakon ne definiše eksplicitno na koje se odrasle osobe odnosi, navodeći samo da odrasla osoba koja “kontinuirano ima problem u rasuđivanju”, ili one “za koje zakon priznaje da im je potrebna jednaka zaštita.”

Vatikan je dugo smatrao da je svaki seksualni odnos između sveštenika i odrasle osobe grešan ali da postoji saglasnost, uz uvjerenje da odrasle osobe imaju sposobnost da pristanu na seksualni čin ili ga odbiju, samo na osnovu svojih godina. Međutim, u vrijeme pokreta #MeToo, i skandala u vezi sa polaznicima sjemeništa i kaluđericama koje su seksualno zlostavljali nadređeni, Vatikan je počeo da uviđa da odrasle osobe takođe mogu biti žrtve ukoliko postoji neravnoteža moći u njihovom odnosu sa drugima.

Ta dinanika je najjasnije sagledana u skandalu u vezi sa bivšim kardinalom Teodorom Mekerikom, bivšim nadbiskupom Washingtona. Iako je Vatikan godinama znao da je Mekerik spavao sa polaznicima sjemeništa, kardinalu je suđeno tak nakon što je jedan pojedinac istupio i rekao da ga je Mekerik zlostavljao u njegovoj mladosti. Papa Franjo je raščinio kardinala 2019.

Novi zakon stupa na snagu 8. decembra.

Komentari

XS
SM
MD
LG